Bilişsel yük, beynin çalışma belleğine yüklenen bilgi miktarıdır. John Sweller tarafından 1988’de geliştirilen bilişsel yük teorisine göre, çalışma belleğinin kapasitesi sınırlıdır — aşıldığında öğrenme, karar verme ve odaklanma güçleşir.
Üç Türü
İçsel yük: Konunun ya da görevin kendisinden kaynaklanan zihinsel efor.
Dışsal yük: Kötü tasarım, gereksiz bilgi veya çevresel karmaşadan kaynaklanan ekstra efor.
Germane yük: Yeni bilgiyi mevcut bilgiyle entegre ederken oluşan üretken efor.
Günlük Hayatta Bilişsel Yük
Onlarca sekme açık bir tarayıcı, aynı anda birden fazla görev, sürekli gelen bildirimler — bunların hepsi dışsal bilişsel yükü artırır. Sonuç: karar yorgunluğu, dikkat dağınıklığı, zihinsel tükenme.
Neden Önemli?
Modern yaşam dışsal bilişsel yükü sürekli artırıyor. Dijital araçlar, sosyal medya, anlık bildirimler — bunların hepsi çalışma belleğini meşgul ediyor ve gerçek odak için yer bırakmıyor.
Kaynaklar
Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving. Cognitive Science, 12(2), 257–285.
📩 Her Pazar sabahı: Psikoloji araştırmalarından bir kavram, bir pratik.
Bültene Katıl →